“La critica è indulgente coi corvi e si accanisce con le colombe.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
II, 63
Dat veniam corvis, vexat censura columbas.
Satire
Le Satire di Giovenale costituiscono l'unica produzione letteraria giunta ai nostri giorni del poeta latino vissuto fra l'anno 50 e il 140 d.C. Complessivamente 3873 esametri, suddivisi in sedici satire, pubblicate in cinque libri secondo un ordine forse indicato dall'autore stesso:
“La critica è indulgente coi corvi e si accanisce con le colombe.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
II, 63
Dat veniam corvis, vexat censura columbas.
Satire
“Animo equilibrato in un corpo sano.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
X, 356
Mens sana in corpore sano.
Satire
“L'onestà è lodata e muore di freddo.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
I, 74
Probitas laudatur et alget.
Satire
Variante: L'onestà è lodata ma trema dal freddo.
“Chi sopporterà che i Gracchi si lamentino della sedizione?”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
II, 24
Quis tulerit Gracchos de seditione quaerentes?
Satire
“Che cosa farò a Roma? Non so mentire.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
III, 41
Quid Romae faciam? Mentiri nescio.
Satire
“Ciascuno ha tanta reputazione quanti sono i quattrini nella sua cassaforte.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
III, 143-144
Quantum quisque sua nummorum servat in arca, | tantum habet et fidei.
Satire
“L'amara povertà non ha in sé nulla di più crudele del fatto che rende ridicoli gli uomini.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
III, 152-153
Nil habet infelix paupertas durius in se | quam quod ridiculos homines facit.
Satire
“Non è facile emergere per coloro alle cui virtù è ostacolo la scarsezza dei mezzi.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
III, 164
Haud facile emergunt quorum virtutibus obstat res angusta domi.
Satire
“Un uccello raro sulla terra, e in tutto simile a un cigno nero.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
VI, 165
Rara auis in terris nigroque simillima cycno.
Satire
“Ma chi farà la guardia ai guardiani stessi?”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
VI, 347-348
Sed quis custodiet ipsos | custodes?
Satire
“Un uomo fortunato è più raro di un corvo bianco.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
VII, 202
Felix ille tamen corvo quoque rarior albo.
Satire
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
Omnes discere cupiunt artem oratoriam, sed nemo magistris vel rhetoribus debitam dignamque laboris molestissimi mercedem vult solvere.
Origine: Satire, VII
“Il bambino ha diritto a tutto il rispetto.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
XIV, 47
Maxima debetur puero reverentia.
Satire
“Quanto più i quattrini aumentano, tanto più ne cresce la voglia.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
XIV, 139
Crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crevit.
Satire
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
XV, 131-133
Mollissima corda | humano generi dare se natura fatetur, | quae lacrimas dedit. Haec nostri pars optima sensus.
Satire
“Viveva sulla terra, fu a lungo veduta | tra noi al tempo di Saturno re | la Pudicizia.”
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
1971; VI, 1
Credo Pudicitiam Saturno rege moratam | in terris visamque diu
Satire
Decimo Giunio Giovenale libro Satire
1971; VI, 268
Semper habet lites alternaque iurgia lectus | in quo nuptia iacet; minimum dormitur in illo.
Satire